HIỆP KHÁCH HÀNH 

Triệu khách mạn hồ anh, 
Ngô câu sương tuyết minh 
Ngân yên chiếu bạch mã 
Táp nạp như lưu tinh 
Thập bộ sát nhất nhân 
Thiên lý bất lưu hành 
Sự liễu phất y khứ 
Thâm tàng thân dữ danh 
Nhàn quá Tín lăng ẩm 
Thất kiếm tất tiền hoành 
Tương chích đạm Chu Hợi 
Trì Trường khuyến Hầu Doanh 
Tam bôi thổ nhiên nặc 
Ngũ nhạc đảo vi khinh 
Nhãn hoa nhĩ nhiệt hậu 
Ý khí tố nghê sinh 
Cứu Triệu huy kim chùy 
Hàm Đan tiên chấn kinh 
Thiên thu nhị tráng sĩ 
Huyên hách Đại Lương thành 
Túng tử hiệp cốt hương 
Bất tàm thế thượng anh 
Thùy năng thư các hạ 
Bạch thủ Thái huyền kinh 

Tạm dịch:

BÀI HÀNH VỀ HIỆP KHÁCH

Vải mũ của khách nước triệu bay phất phới

Gươm Ngô câu sáng như sương tuyết

Yên bạc trên lưng bạch mã

Lấp lánh như sao sa.

Cách mười bước có thể giết chết một người

Nên không cần phải đi xa xôi ngàn dặm

Xong việc thì vứt áo ra đi

Ẩn tàng thân thế lẫn tiếng tăm

Rảnh rỗi qua nhà Tín Lăng Quân uống rượu

Tuốt gươm để ngang đầu gối

Mời chả với Chu Hợi

Nâng chén cùng Hầu Doanh

Ba chén, hơi rượu bốc lên

Xem ngũ nhạc nhẹ như lông hồng

Mắt hoa, lỗ tai bừng bừng

Ý khí tỏa lên ngùn ngụt như mây trắng

Vung kim chùy cứu nước Triệu

Làm chấn động cả thành Hàm Đan

Ngàn năm sau hai vị tráng sỹ

Tên tuổi vẫn hiển hách ở Đại Lương

Dù có chết đi nhưng xương của hiệp khách vẫn còn thơm mãi

Không thẹn với anh hùng hào kiệt trên đời

Ai là người chép sách dưới gác

Bạc đầu với bộ Thái huyền kinh ?

HIỆP KHÁCH HÀNH

Khách Triệu vải mũ bay

Ánh gươm sương tuyết lay

Yên bạc lưng ngựa trắng

Lấp lánh sao dặm dài.

Mười bước giết một người

Cần đi đâu xa xôi

Xong việc cởi bỏ áo

Tiếng tăm mặc kệ đời.

Qua Tín Lăng uống rượu

Ngang gối kiếm một thanh

Gắp chả mời Chu Hợi

Nâng chén cùng Hầu doanh

Ba chén lòng hừng hực

Ngũ nhạc coi nhẹ tênh

Mắt hoa, tai bừng lửa

Ý chí ngùn ngụt lên.

Vung chùy cứu nước Triệu

Chấn động Hàm Đan thành

Ngàn thu hai tráng sỹ

Đại Lương còn lưu danh.

Dù chết xương vẫn thơm

Không thẹn cùng anh hùng

Ai chép kinh dưới gác ?

Bạc đầu còn chưa xong.

-  Bản dịch của Đào Thái Sơn -

Chú thích :

- Triệu, Ngụy, Tần là các nước thời chiến quốc

- Hàm Đan: kinh đô nước Triệu thời Chiến Quốc, nay thuộc tỉnh Hà Bắc , Trung Quốc. 

- Đại Lương : kinh đô nước Ngụy thời chiến quốc, nay thuộc Khai Phong, Hà Nam, Trung Quốc

- Thái huyền kinh : là một bộ kinh đồ sộ của Dương Hùng. Dương Hùng , tự Tử-vân, là người Thành-đô, Thục-quận, thời Tây-Hán. Theo “ Gia-điệp”, ông sinh năm Cam-lộ nguyên-niên và mất vào Thiên-phụng ngũ-niên. Thời Hán Thành-đế, ông làm chức Lang, cấp “Sự Hoàng-môn”. Thời Vương Mãng, nhà Tân, ông giữ chức Đại-trung Đại-phu, Hiệu-thư Thiên-lộc-các

- Ngô câu : là tên một loại gươm, loại binh khí này vừa giống như  kiếm nhưng lại vừa giống đao vì cong phần đầu giống móc câu nên gọi là Ngô Câu. Loại này thường có một cặp, gọi là thư hùng( trống – mái ) 

XUNG QUANH BÀI THƠ HIỆP KHÁCH HÀNH

Đây là một bài thơ rất hào sảng của Lý Bạch ca ngợi hai vị hiệp khách là Chu Hợi và Hầu Doanh. Sau được nhà văn Kim Dung lấy làm nguồn cảm hứng để viết nên bộ tiểu thuyết võ hiệp lừng danh Hiệp khách hành. Bài thơ Hiệp khách hành được viết theo lối đẩu văn ( chữ như con nòng nọc ) trên vách đá ở đảo Long Mộc, mỗi nét chữ là mỗi chiêu kiếm và bài thơ là một pho bí kíp võ công thượng thặng.

Theo sách sử ký của Tư Mã Thiên, phần Ngụy công tử liệt truyện thì Tín Lăng Quân là công tử Ngụy Vô Kỵ . Vốn là người có tâm hồn cao khiết, nhân hậu, tính thích chiêu hiền đãi sĩ, không phân biệt giàu nghèo, thường lấy lễ để giao tiếp với kẻ sĩ.

Nước Ngụy có kẻ ẩn sĩ tên là Hầu Doanh, tuổi đã 70, nhà nghèo, làm nghề giữ cửa thành Di Môn ở Đại Lương. Ngụy công tử nghe tiếng, tìm đến kính cẩn kết giao. Lòng công tử chí thành khiến Hầu Doanh không thể từ chối. Hầu Doanh giới thiệu với công tử một người mổ heo ở chợ tên là Chu Hợi. Ngụy công tử vẫn thành tâm lui tới thăm viếng Chu Hợi, Hợi chưa từng đáp lễ, công tử không hề có ý phiền. Ngày kia, nhà công tử có đặt tiệc mời các tân khách. Công tử tự mình đánh xe mời Hầu Doanh, rồi vào chợ đón Chu Hợi. Giữa tiệc đông đảo mọi người cao quý, hoàng thân quốc thích, Tể tướng, đại phu, tướng quân, phu nhân, kiều nữ vọng tộc... Công tử vẫn 
xem Hầu Doanh và Chu Hợi là thượng khách. Nhiều người thấy vậy chửi thầm Hầu Doanh và Chu Hợi.

Năm thứ hai mươi, đời An Ly Vương nước Ngụy tức năm 237 trước công nguyên,  Tần Chiêu Vương sai Đại tướng Vương Hạt đem quân vây kín Hàm Đan của Triệu đánh phá suốt ngày đêm. Tướng quốc của Triệu là Bình Nguyên Quân Triệu Thắng cứ muốn đầu hàng. 
         Trước nay Triệu Thắng vốn kết thân với Tín Lăng Quân , lại quen biết với vua Ngụy là An Ly Vương. Triệu Thắng sai sứ giả sang Ngụy vương mượn quân. Vua Ngụy sai tướng Tấn Bỉ đem 10 vạn quân sang cứu Triệu. Vua Tần biết vậy nên nói rằng: Nước nào cứu Triệu ta diệt nước đó.

         Ngụy Vương nghe vậy cả sợ, liền ra lệnh cho Tấn Bỉ án binh bất động ở Nghiệp Hạ. Còn Tín Lăng Quân Ngụy Vô Kỵ vốn có mối giao tình thâm đậm với Bình Nguyên Quân, nên ông cố vào triều cố thuyết phục vua Ngụy tiến quân. Vua Ngụy quyết khước từ. Tín Lăng Quân đau đớn không biết làm cách nào để giúp bạn mình, liền nói với đám thực khách:   Các vị có vì ta mà hy sinh cứu Triệu không? Cả ngàn tân khách đều hưởng ứng lời hiệu triệu đó. Tín Lăng Quân dẫn đám thực khách đi ngang qua Di Môn, ghé lại thăm Hầu Doanh, Hầu Doanh nói: Chúc công tử cố gắng. Doanh này già rồi không theo công tử được. 
         Thấy Hầu Doanh không nói gì thêm, Tín Lăng Quân từ giã ra đi lòng buồn vẩn vơ. Đi được mấy dặm, Tín Lăng Quân chợt nghĩ điều gì đó, bèn quay lại, thấy Hầu Doanh đứng trước cửa đón mình. Hầu Doanh mỉm cười nói: Tôi đoán công tử thế nào cũng trở lại. 
Tín Lăng Quân hỏi: Sao biết ? 
        Hầu Doanh nói: Công tử đãi Doanh này rất hậu. Giờ này công tử vào nơi nguy hiểm mà Doanh này không có một ý kiến gì, tất công tử sẽ giận, nên trở lại hỏi cho ra lẽ ? ! 
        Vô Kỵ nói: Tôi ngờ rằng đãi tiên sinh có điều gì sơ sót nên tiên sinh mới giận mà ghét bỏ, vì thế tôi quay lại hỏi cho biết. 
       Hầu Doanh nói: Công tử nuôi ba ngàn thực khách đã vài chục năm rồi thế mà không có vị nào nghĩ ra diệu kế. Công tử và đám thực khách liều mạng xông vào trại Tần có khác nào ném thịt cho hổ đói ? Có phải trước đây công tử có ơn với Vương Phi Như Cơ không? 
       Tín Lăng Quân chợt nhớ ra... Liền quay về thành Ngụy gặp Vương Phi Như Cơ, nhờ Vương Phi lấy cắp binh phù đưa cho mình rồi tức tốc trở lại gặp Hầu Doanh.  Hầu Doanh nói: Tướng ngoài mặt trận có thể không tuân theo mệnh vua. Công tử phải mời Chu Hợi mới được. 
        Tín Lăng Quân cùng Hầu Doanh đến gặp Chu Hợi. Hợi nói: Tôi là đứa mổ heo ở chợ, thân phận hèn hạ, bấy lâu đội ơn công tử hạ cố. Sở dĩ Hợi tôi không nói lời ơn nghĩa vụn vặt là đợi đến lúc này đây. 
        Hầu Doanh nói: Binh hung chiến nguy! Doanh này đã già không đi cùng công tử được. Khi công tử tới trận, ở đây Doanh này xin lấy cái chết để tạ ơn công tử. 
       Ba người bái biệt nhau. Tín Lăng Quân đến Nghiệp Hạ cùng với Chu Hợi vào yết kiến lão tướng Tấn Bỉ. Tín Lăng Quân nói: Đại vương thấy tướng quân mấy mươi năm dầm sương dãi gió cực khổ về binh nghiệp, nay sai Vô Kỵ đến cầm quân thay cho lão tướng. 
        Nói rồi đưa binh phù ra, hai bên so, ăn khớp nhau. Nhưng Tấn Bỉ nói: Làm tướng ngoài mặt trận có lúc vì tình thế mà không tuân theo mệnh vua, tuy rằng công tử có binh phù này nhưng hãy chờ ít hôm, tôi làm sổ sách và cho người về hỏi lại nhà vua lần nữa. 
        Tín Lăng Quân nói:  Cứu binh như cứu lửa. Thành Hàm Đan đang khắc khoải tứng giây phút lẽ nào phải chờ tin đi tin lại? 
        Chu Hợi hét:  Nguyên soái không tuân theo mệnh vua, ý muốn làm phản chăng? Nói rồi lấy dùi sắt đập đầu Tấn Bỉ chết ngay. 

Tín Lăng Quân cùng Chu Hợi đoạt lấy binh quyền, đánh vào trại Tần. Tướng Tần là Vương Hạt đại bại, kéo tàn quân chạy về Hàm Cốc quan đóng kín cửa ải. Công tử Ngụy Vô Kỵ cứu được nước Triệu, danh tiếng lẫy lừng.

ST